Trailblazers | Κογχύλια

Περίπατοι με ανθρώπους του καιρού και του τόπου
≈
Wanderings with people of the time and the place

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Για την πρώτη συνάντηση του Ellzine με ανθρώπους του καιρού και του τόπου έχουμε την τιμή της παρέας του κυρίου Σάκη Χατζητζάνου, του ανθρώπου που είναι το Ελληνικό Πρακτορείο Τύπου στο Λονδίνο. Ο κύριος Χατζητζάνος, από το 1970 μοιράζει τις ελληνικές εφημερίδες σε γνωστούς και αγνώστους της ελληνικής παροικίας. Γνωστός σε όλους ως απλά Σάκης, αποτελεί αναφαίρετο household name για όσους διαβάζουν ελληνικές εφημερίδες είτε όσους έχουν το δορυφορικό NOVA στα σπίτια και τις επιχειρήσεις τους. Για όλους έχει έναν ζεστό λόγο και ένα ψιθυριστό ανέκδοτο.

Ο 68χρονος πλανόδιος πομπός-φιλόσοφος, προσφέρει την θέση του συνοδηγού στο Ellzine για μερικές ώρες αιχμής και δίνει τον σφυγμό της παροικίας στην βρετανική πρωτεύουσα.

Καλημέρα σας κύριε Σάκη. Ας ξεκινήσουμε από την πορεία σας από Ελλάδα και την άφιξη σας στο Λονδίνο.

Στην Αγγλία ήρθα από την Γερμανία όπου εργαζόμουν, για να δω τον Παναθηναϊκό στο Wembley.

Είχε παίξει καλά;

Ναι, αν σκεφθείς ότι αντιμετωπίζαμε ένα θηρίο!
Ενδιαμέσως είχα γνωριστεί με την σημερινή σύζυγο μου, παντρεύτηκα, έφυγα στην Γερμανία και μετά από έξι μήνες γύρισα και έμεινα μόνιμα. Με το ‘φεύγω σήμερα, φεύγω αύριο’ πέρασαν 36 χρόνια!

Τι ήταν αυτό που σας έκανε να μείνετε;

Οι Άνθρωποι! Οι άνθρωποι του Λονδίνου, οι Εγγλέζοι ειδικά. Καταρχήν βρήκα μια δουλειά σε μια Εγγλέζικη εταιρία η οποία μου άρεσε, έμαθα την γλώσσα… εκείνο όμως που με τραβούσε σε αυτό τον λαό ήταν που δεν κουτσομπολεύανε αν το χρώμα τον παπουτσιών σου ταιριάζει με το πουκάμισο, την γραβάτα ή το παντελόνι σου, δεν τους ενδιέφερε τι τρως, με ποιους κάνεις παρέα. Έτσι απέφευγα το κουτσομπολιό και αυτό μου άρεσε πάρα πολύ.

Ενδιαφέρον πώς οι πρώτοι σας στενοί δεσμοί ήταν με Βρετανούς συνανθρώπους και συναδέλφους.

Με τους Άγγλους είχα εμπειρία από τα παιδικά μου χρόνια. Στο δημοτικό σχολείο που πήγαινα, μετά την λήξη του πολέμου, ο αγγλικός στρατός είχε αναλάβει την διατροφή των παιδιών στα δημοτικά σχολεία. Το πρωί λοιπόν ερχόταν ένας λοχαγός, ο οποίος ήταν οπαδός της Manchester United, της οποίας οπαδοί ήμασταν σαφώς και εμείς. Το απόγευμα που ερχόταν ένας λοχίας ο οποίος έφερνε την σοκολάτα κουβερτούρα, γινόμασταν οπαδοί της Nottingham Forest, αποκεί ξεκίνησαν οι δεσμοί μου με την Αγγλία.

Πως σας προέκυψε ο Ανδρέας Παττάλης και το Ελληνικό Πρακτορείου Τύπου;

Το 1973 δημιουργήθηκε υποκατάστημα στο βόρειο Λονδίνο, γνωρίστηκα με τον Παττάλη και έγινα πελάτης του, κάποτε δούλεψα δύο χρόνια μαζί του. Μετά τον θάνατο του ανέλαβαν κάποιοι άλλοι γιατί εγώ είχα κάποιες επαγγελματικές υποχρεώσεις που κράτησαν δύο-τρία χρόνια και στην συνέχεια μου προσφέρθηκε το πρακτορείο απευθείας από την Αθήνα, το ανέλαβα και το κρατάω μέχρι σήμερα παρόλο ότι πριν από τρία χρόνια έπρεπε να βγω στην σύνταξη. Βλέπεις, δεν υπάρχει άνθρωπος να με αντικαταστήσει. Και δεν εγκαταλείπεις κάποιους εργοδότες που τόσα χρόνια σου προσφέρανε την δουλειά σου.

Μετά από 36 χρόνια και τόσες εμπειρίες, έχετε να γεμίσετε πολλά βιβλία.

Δεν είναι το θέμα αν χωράνε κάπου, μα όταν κάνεις την δουλειά αυτή του πράκτορα γνωρίζεσαι με εργάτες, με γραμματείς, με υπαλλήλους, με διπλωμάτες, με ιατρούς, με δικηγόρους και δημιουργείς έναν ευχάριστο κύκλο με γνωριμίες που κάποτε τις χρησιμοποιείς, κάποτε τις εκμεταλλεύεσαι, κάποτε τις προωθείς και ο καιρός περνάει.

Τι είναι αυτό που σας διασκεδάζει μέσα στην μέρα σας και τι αντίστοιχα αυτό που σας αγανακτεί;

Αυτό που με αγανακτεί είναι η παραξενιά του αναγνώστη του ελληνικού τύπου, ο οποίος με βάση ότι έρχεται το αεροπλάνο ώρα δέκα και εγώ για να φτάσω στο βόρειο Λονδίνο πάει 5μμ το απόγευμα, ρωτά «μα πόσες ώρες;», την μια μέρα «άργησες!» την άλλη «νωρίς ήρθες!». Έχω αντιμετωπίσει και ιδιότροπους και αθυρόστομους, αλλά ο πράκτορας πρέπει να έχει υπομονή και ασφαλώς να μην εκδηλώνει τα πολιτικά του πιστεύω διότι όλες οι εφημερίδες του αποδίδουν το ίδιο κέρδος.

Εκείνο που με ενθουσιάζει περισσότερο είναι να σηκώνομαι το πρωί και να νιώθω άνετα, να βλέπω την οικογένεια μου να χαμογελάει, να έρχεται το αεροπλάνο στην ώρα του και να μην με εμποδίζει το κυκλοφοριακό. Γιατί όσο πιο γρήγορα μοιράζω τις εφημερίδες άλλο τόσο πιο γρήγορα θα είμαι με την οικογένεια μου.

Θα είναι γνωστό στους πολλούς αναγνώστες που σας γνωρίζουν πως δεν σας ξεφεύγει ευκαιρία για ένα χωρατό ένα ανέκδοτο.

Οπωσδήποτε, γιατί με την επαφή με τον κόσμο, είτε Ινδοί είναι είτε Άγγλοι είτε Έλληνες, πάντα κάτι μαθαίνεις, πάντα κάτι σου αλλάζει στην διάθεση, προς το καλό ή το κακό, πάντως όμως είναι ενδιαφέρον.

Πρώτοι σε εξαγωγές μεταπτυχιακών φοιτητών στην Αγγλία, και δεύτεροι μόνο στους Κινέζους σε εισαγωγές προπτυχιακών, οι Έλληνες μορφώνονται αλλά και δοκιμάζουν τον εργασιακό χώρο της Αγγλίας κατά συρροή. Έχετε συμβουλές για αυτούς που έρχονται τρέχοντας για παιδεία και απασχόληση;

Ναι! Θα παραφράσω κάτι που είπε κάποτε ο Churchill και με εντυπωσίασε όταν ήμουν παιδί. Είχε πει για να κερδίσεις έναν πόλεμο χρειάζεσαι τρία πράγματα: ‘χρήματα, χρήματα και χρήματα’. Εγώ λέω στους νέους για να πας μπροστά θέλεις τρία πράγματα, πρώτον: Μελέτη, δεύτερον: Σπουδές, τρίτον: Πτυχίο.

Ενθαρρύνουμε λοιπόν.

Οπωσδήποτε, διότι όταν η νεολαία δεν μορφώνεται και δεν την βοηθάμε να πάει μπροστά, το έθνος θα σβήσει κάποτε.

Τι άλλο για τους νέους;

Να μην ξεχνάν την ιστορία του τόπου τους, διότι οι λαοί που ξεχνάν την ιστορία τους χάνονται για πάντα.

Αυτό είναι λοιπόν που χρειάζεται ο Έλληνας; Γιατί πολλά ακούγονται μετά από αντάξιες είτε ανέλπιστες επιτυχίες τελευταίων χρόνων τύπου ‘οι Έλληνες έχουν μεγάλη ψυχή και την εύνοια του Θεού περίσσια’ !

Ο Έλληνας έχει μία νοοτροπία του ‘Ωχαδερφισμού’. Πιστεύουμε ότι δώσαμε τα φώτα του πολιτισμού στον κόσμο και σήμερα την Ελλάδα φωτίζει η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού. Όταν σπουδάζουμε, όταν μαθαίνουμε τέχνες γεμάτα τα πανεπιστήμια, γεμάτα και τα γραφεία ανεργίας από πτυχιούχους. Όσοι όμως έγιναν ηλεκτρολόγοι, μαραγκοί, υδραυλικοί, μηχανικοί αυτοκινήτων έχουνε πολύ καλές δουλειές. «Μάθε τέχνη κι άστηνα, κι άμα πεινάσεις πιάστηνα» έλεγαν οι παλιοί.

Κάτι που έχει εφαρμόσει και ο Στράτος. Ποια είναι ή σχέση σας με τον γιο σας;

Πολύ φιλική σχέση από την μέρα που γεννήθηκε. ‘Χαμήλωσα’ στο ηλικιακό του επίπεδο και μεγαλώσαμε μαζί. Με νιώθει μέχρι τώρα φίλο του, και εύχομαι παρότι είναι 30χρόνών να συνεχίσει να με νιώθει πάντα έτσι. Ξεκίνησε από φοιτητής στην εταιρία που βρίσκεται σήμερα και όταν πήρε το πτυχίο του στα 21 του χρόνια αποφάσισε να μείνει στην εταιρεία που είναι σήμερα και κανένας δεν είχε δικαίωμα να επέμβει στην απόφαση του.

Πιστεύετε στην τύχη;

Την τύχη την δημιουργεί ό κάθε άνθρωπος μόνος του. Όταν κάνεις μια δουλειά και μόλις αρχίσουν τα καλά κέρδη αρχίζεις και σπαταλάς, κάποτε θα μείνεις άνεργος, φτωχός. Άρα λοιπόν την τύχη την δημιουργείς μονάχος σου, με τις πράξεις σου.

Καθόμαστε μέσα στο χαρακτηριστικό λευκό βαν, από τα πολλά που προηγήθηκαν μετά από τόσα χρόνια οργώματος του Λονδίνου. Ποιο είναι το καύσιμο σας, το μυστικό ζωντάνια σας.

Βαίνω το 68ο έτος ζωής, ξυπνώ το πρωί και προσπαθώ να χαμογελώ με τα μικρότερα πράγματα και να νιώθω ευχάριστα, γι’ αυτό και ξεκινάω την μέρα μου πάντα ευχάριστα. Κάνω τον σταυρό μου το πρωί πριν ξεκινήσω όπως κάθε χριστιανός. Το πόσο πιστεύω στον Θεό ή όχι φαίνεται από το ότι παντρεύτηκα σε ελληνορθόδοξη εκκλησία και βάπτισα το παιδί μου.

«Πας μην Έλλην βάρβαρος»;

Ποτέ! Αυτό είναι μεγάλο ψέμα, αισχρή συκοφαντία. Και να θυμηθούμε την βλακεία που λένε κάποτε οι Έλληνες, «όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες οι ευρωπαίοι ζούσαν με βελανίδια πάνω σε δέντρα». Σήμερα που εμείς έχουμε το χειρότερο οδικό δίκτυο της Ευρώπης, οι ευρωπαίοι κυκλοφορούν μόνο με αεροπλάνα!

Πέρα από τα δεδομένα χαρακτηριστικά, τι είναι αυτό που διαφοροποιεί την ελληνική από την κυπριακή κοινότητα του Λονδίνου και τις δύο μαζί από τις υπόλοιπες εθνικές κοινότητες του Λονδίνου;

Ο Έλληνας εξ Ελλάδος, κάτοικος Λονδίνου υπήρξε μια ζωή μία μειονότητα στον Ελληνισμό της διασποράς. Ένα είδος μειονότητας χωρίς να είναι μειονότητα στην πραγματικότητα. Μεγάλο μέρος ήταν ο εφοπλιστικός κόσμος, επιχειρηματίες οι οποίοι με την πάροδο των χρόνων είδαν την οικονομική τους επιφάνεια να ελαττώνεται, ενώ αυξήθηκαν οι επιστήμονες και οι διαφόρων ειδών επιχειρηματίες. Σήμερα στους πλουσιότερους πολίτες της Μεγάλης Βρετανίας ανήκουν και Έλληνες και Κύπριοι. Όσον αφορά την κυπριακή παροικία, μην ξεχνάμε ότι ζει στα καλύτερα σπίτια φτιαγμένα με σκληρή δουλειά, και έχει τους περισσότερους επιστήμονες και τις πιο δραστήριες οργανώσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι οργανώσεις των Ελλαδιτών δεν είναι δραστήριες. Μαζί άλλωστε δημιούργησαν το Ελληνικό Κέντρο από όπου ξεκινάν πολλές δραστηριότητες και πολλές εκδηλώσεις της παροικίας. Βέβαια σε αυτό βοήθησαν και οι διπλωματικές αποστολές της Ελλάδος και της Κύπρου και η παροικία, αλλά θέλει δουλειά. Ο Κύπριος έχει ένα τεράστιο προτέρημα, είναι εργασιομανής μέχρι θανάτου.

Καρποφόρες και επεκτεινόμενες λοιπόν και οι δύο. Πως συμβαδίζει το Ελληνικό Πρακτορείο Τύπου σύμφωνα με τις επικοινωνιακές ανάγκες των καιρών και αυτού του αναγνωστικού κοινού;

Το πρακτορείο τύπου παρόλο ότι φθίνει χρόνο με τον χρόνο, παρόλο ότι οι εφημερίδες παντού έχουν πτώση, θα αργήσει να κλείσει. Είναι γεγονός ότι για πολλά χρόνια ακόμα θα υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι δεν μπορούν να ζήσουν χωρίς το γραπτό λόγο. Η ώρα έξι το απόγευμα μπαίνεις στο internet και διαβάζεις τα πάντα, ε όχι, εγώ άμα δε πιάσω την εφημερίδα να λερωθούν τα δάχτυλα μου δεν ευχαριστιέμαι τις ειδήσεις.

Αιχμή για το Ellzine πως για να διατηρήσει αξιόλογους αναγνώστες θα πρέπει προσεχώς να βάλει και τυπωμένο μελάνι στον λόγο του.

Κοίταξε να δεις, να λάβεις υπόψη σου ένα πράγμα, λένε δημοσιογράφοι ότι κάθε φόρα που κλίνει μια εφημερίδα χάνεται μια φωνή της δημοκρατίας. Πιστεύω στην πολυφωνία απόψεων, σήμερα υπάρχουν τρεις τοπικές εφημερίδες στο Λονδίνο, έρχονται καθημερινά εφημερίδες από Ελλάδα και Κύπρο, υπάρχει το Ελληνικό Ραδιόφωνο του Λονδίνου, το Greek City Radio και μακάρι να μπορούν να βγουν και άλλοι στον αέρα. Ο υγιής ανταγωνισμός φέρνει καλύτερες υπηρεσίες και χαμηλές τιμές. Εύχομαι κάθε επιτυχία στο έργο σας.

Σας ευχαριστώ κύριε Σάκη, να είστε πάντα καλά για να μας φέρνετε τις καλές ειδήσεις.